Gider Pusulası Nedir ve Ne Zaman Kullanılır?

Gider Pusulası Nedir?

Gider pusulası, vergi mükellefiyeti (fatura kesme yetkisi) bulunmayan şahıslardan ticari amaçla mal veya hizmet satın alan işletmelerin düzenlemek zorunda olduğu resmi ve kıymetli bir evraktır. Vergi hukukunda, "faturası olmayan satıcının faturası" hükmündedir ve işletmelerin bu harcamalarını resmi muhasebe kayıtlarında gider olarak gösterebilmesini sağlar.

Gider Pusulası Ne Zaman Düzenlenir ve Kullanılır?

Bir işletme, vergi mükellefi olmayan bir kişiden ticari işlem gerçekleştirdiği an bu belgeyi düzenlemelidir. Temel kullanım alanları şunlardır:

• Freelance (serbest çalışan) kişilerden yazılım, çeviri, tasarım veya tamirat gibi hizmetlerin alınması.

• Ev hanımlarından veya yöresel üreticilerden el emeği ürünler (örgü, reçel, tarhana vb.) satın alınması.

• Tüketicilerin perakende veya market noktalarına aldıkları bir ürünü iade etmesi (iade işleminin belgelendirilmesi).

Kimler Esnaf Muaflığına Sahiptir?

Gelir Vergisi Kanunu'na (GVK Madde 9) göre; bir işyeri açmadan, sanayi tipi makine kullanmadan kendi el emeğiyle üretim yapanlar ve gezici olarak perakende ticaret yapan seyyar satıcılar esnaf muaflığı kapsamındadır. 2026 yılı itibarıyla, evde üretim yapıp e-ticaret veya dijital platformlar üzerinden satış yapanlar için yıllık hasılat sınırı 1.900.000 TL olarak uygulanmaktadır.

Gider Pusulasında Hangi Bilgiler Bulunur?

Hukuken geçerli bir gider pusulasında şu bilgilerin eksiksiz yer alması zorunludur:

• İşin veya alınan ürünün cinsi, mahiyeti ve miktarı.

• Ürünün brüt bedeli, uygulanan gelir vergisi kesintisi (stopaj) oranı ve satıcıya ödenecek net tutar.

• Belgenin düzenlenme tarihi ile seri ve sıra numarası.

• Alıcı işletmenin unvanı, vergi dairesi, vergi numarası ve adresi.

• Satıcı şahsın adı, soyadı, T.C. Kimlik Numarası, adresi ve her iki tarafın ıslak (veya dijital) imzası.

Gider Pusulası Nasıl Alınır?

Kağıt ortamında (matbu) belge düzenleyecek işletmeler, gider pusulalarını Maliye Bakanlığı'nın anlaşmalı olduğu matbaalarda bastırabilir. Ayrıca kırtasiyelerden temin edilen standart formlar, noter onayı alındıktan sonra yasal evrak olarak kullanılabilir.

e-Gider Pusulası Nedir?

e-Gider Pusulası, klasik kağıt pusulanın Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) standartlarına uygun olarak dijital ortamda elektronik belge şeklinde oluşturulmuş, imzalanmış ve bulutta saklanan halidir. Özellikle çok şubeli perakende noktaları ve yüksek hacimli e-ticaret iadeleri alan işletmeler için kağıt ve kargo maliyetlerini sıfırlayan, operasyonel hızı artıran modern bir çözümdür.

Gider Pusulası Yerine Geçen Belgeler Nelerdir?

Nihai tüketici iadelerinde, müşteriye düzenlenen "İade Faturası" gider pusulası yerine kullanılabilir. Ayrıca, bazı özel durumlarda (GİB tebliğleriyle belirlenmiş sınırlar dahilinde), mahiyeti ve işlem detayları açıkça belirtilerek yapılan banka dekontları da tevsik edici (ispatlayıcı) belge olarak kabul edilebilir. Ancak dışarıdan düzenli mal ve hizmet alımlarında asli ve en güvenli evrak gider pusulasıdır.

Gider Pusulası Düzenlenmezse Ne Olur?

Mal veya hizmet alımına rağmen gider pusulası düzenlenmemesi durumunda, işletme bu harcamayı vergiden düşemez. Yapılan denetimlerde tespit edilmesi halinde, Vergi Usul Kanunu (VUK) gereği "özel usulsüzlük cezası" kesilir. Ayrıca, devlete ödenmesi gereken stopaj (gelir vergisi kesintisi) gecikme faiziyle birlikte cezalı olarak işletmeden tahsil edilir.

Gider Pusulasında KDV Uygulanır mı?

Hayır, uygulanmaz. Esnaf muaflığından yararlanan satıcılar veya nihai tüketiciler Katma Değer Vergisi (KDV) mükellefi olmadıkları için, gider pusulasında KDV hesaplanmaz ve gösterilmez. Yalnızca brüt tutar üzerinden gelir vergisi stopajı kesilir.

2026 Gider Pusulası Stopaj Oranları

GVK Madde 94 kapsamında 2026 yılında uygulanan güncel gelir vergisi kesinti oranları alım türüne göre değişiklik gösterir:

• Hizmet alımları (Tamirat, bakım, hamaliye, serbest zamanlı işler): %10

• Diğer mal alımları: %5

• Hurda mal alımları: %2

• El emeği (Havlu, örgü, halı, yöresel gıda vb.) alımları: %2

• Tüketici mal iadeleri: %0 (Stopaj uygulanmaz)

Gider Pusulası Nasıl Hesaplanır?

Hesaplama daima anlaşılan "brüt tutar" üzerinden yapılır.

Örnek Hesaplama (Hizmet Alımı - %10 Stopaj): Vergi mükellefi olmayan bir kişiye 10.000 TL (Brüt) değerinde bir yazılım veya tamirat hizmeti yaptırdığınızı varsayalım:

• Brüt Tutar: 10.000 TL

• Kesinti Tutarı (10.000 x %10): 1.000 TL

• Satıcıya Ödenecek Net Tutar (10.000 - 1.000): 9.000 TL

Gider Pusulası, Müstahsil Makbuzu ve Serbest Meslek Makbuzu Arasındaki Fark Nedir?

• Gider Pusulası: İşletmelerin, vergi mükellefi olmayan nihai tüketiciden veya muaf esnaftan ticari mal/hizmet alımında düzenlenir. (KDV yoktur).

• Müstahsil Makbuzu: Çiftçi kayıt sistemine (vergiye) tabi olmayan gerçek usuldeki üreticilerden doğrudan tarımsal veya hayvansal ürün satın alan tüccar/işletmeler tarafından düzenlenir.

• Serbest Meslek Makbuzu (SMM): Avukat, mali müşavir, doktor veya danışman gibi vergi mükellefiyeti bulunan profesyonellerin verdikleri hizmet karşılığında kendilerinin düzenlediği belgedir. (İşlemde KDV vardır).

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Gider pusulasını kim keser? Gider pusulasını, malı veya hizmeti satın alan (parayı ödeyen) vergi mükellefi işletme düzenler. Satıcı şahıs ise bu belgeyi imzalar.

Tüketici iadelerinde gider pusulası kesmek zorunlu mu? Evet. Fiş veya fatura ile satılan bir ürün, tüketici tarafından mağazaya iade edildiğinde, ürünün tekrar stoğa girebilmesi ve kasanın yasal olarak tutması için %0 stopajlı gider pusulası düzenlenmesi zorunludur.

Şirket çalışanına gider pusulası kesilir mi? Hayır. Bordrolu şirket personeline yapılan ödemeler maaş hesaplamasına dahildir. Gider pusulası yalnızca şirketle resmi bir iş akdi (bordro) bağı olmayan ve vergi mükellefi olmayan dışarıdaki kişilere kesilir.

E-Gider pusulasına geçiş zorunlu mu? Gelir İdaresi Başkanlığı, belirli ciro sınırlarını aşan e-ticaret siteleri ve e-fatura mükellefleri için e-gider pusulası kullanımını zorunlu tutmaktadır. 2026 yılı güncel tebliğleri kapsamında şirketinize özel durumu mali müşavirinize danışmanız önerilir.